Pulswing - Ontwikkeling van een vistuig voor platvis waarin pulstechniek met de SumWing is gecombineerd

Platvisvisserij, met gebruikmaking van boomkorvistuig, is sinds de jaren 60 van de vorige eeuw een succesvolle en rendabele visserij geweest voor Nederlandse vissers. In de afgelopen jaren zijn de financiële resultaten echter hard achteruit gegaan. De conventionele boomkorvisserij op vooral tong en schol vraagt erg veel (dure) energie en de prijs ervan is gemiddeld meer dan verdubbeld waardoor de rentabiliteit sterk is teruggelopen. Daarnaast ligt de visserijmethode maatschappelijk gezien onder vuur vanwege het niet (kunnen) voldoen aan duurzaamheidseisen van deze tijd (te veel bodemberoering, ongewenste bijvangsten en discards). Ondernemers en ontwikkelaars in de platvisvisserij zijn de laatste jaren naarstig op zoek gegaan naar nieuwe mogelijkheden om weer rendabel op platvis te kunnen vissen.

Ontwikkelaar HFK Engineering (Harmen Klein Woolthuis) en visserijbedrijf Vis Vis BV (Jaap van der Vis) zijn sinds het jaar 2006 op zoek gegaan naar een aangepaste methode voor de platvisvisserij. Samen met Albert Schagen en Jack Betsema werd een energiebesparend "SumWing" vistuig ontwikkeld. Met dit zelf ontwikkelde vistuig (voor de vangst van schol en tong) werd nog wel gebruik gemaakt van wekker kettingen. De "SumWing" (een soort vleugel met een voel neus), in plaats van de "boomkor" (een stalen balk met sloffen/sleden) werd vervolgens in de praktijk toegepast en onderzocht, vooral hoe de visnamigheid van het vistuig gelijk kon worden gehouden aan die van de boomkor, en hoe bodemberoering, discards en brandstofverbruik verder konden worden verminderd. Dat is uiteindelijk gelukt en de "SumWing-methode" is vanaf het jaar 2009 in de visserij geïntroduceerd. De platvissector, van Noord tot Zuid, heeft vanaf dat moment in "SumWing-vistuig" geïnvesteerd en ongeveer 1/3 van de Nederlandse platvisvloot vist hier inmiddels mee (begin 2012). Algemeen presteren kotters die met dit ontwikkelde vistuig vissen beter dan schepen die nog conventionele boomkorvistuigen gebruiken. LEI heeft hier onderzoek naar gedaan en uit rapportage blijkt dat er sprake is van 15 tot 20% minder gasolieverbruik, afhankelijk van gekozen visgronden en toepassing van het vistuig. De vangsten met dit vistuig liggen wel op een iets lager niveau in vergelijking met die van de boomkor maar de netto resultaten zijn algemeen gunstiger. Onderzoeksrapporten van IMARES tonen aan dat er bij gebruik van SumWing vistuig sprake is van minder bodemberoering en van minder discards.

Omdat de prijs van gasolie in de toekomst steeds verder lijkt te gaan stijgen, en er (nog) geen alternatief is voor deze brandstof, zal het verbruik ervan door vissersschepen nog veel verder moeten worden teruggebracht. Daarnaast bestond de indruk dat een verdere vermindering van bodemberoering en discards realiseerbaar moest zijn, door bestaande technieken door te ontwikkelen, in combinatie met nieuwe technieken en mogelijkheden. HFK Engineering en Vis Vis BV hebben daarom binnen dit project "Pulswing" versneld de mogelijkheden hiertoe onderzocht. De vraag was hoe met een combinatie van de "SumWing" en een nieuw ontwikkelde puls stimuli-techniek het brandstofverbruik verder omlaag kon worden gebracht. Kortom, het ging om het ontwikkelen van een pulswing. Daarbij is gebruik gemaakt van kennis die deels al was ontwikkeld door IMARES (en het voormalige RIVO) en door Verburg Holland BV (dat met steun van de overheid tot een prototype pulskor is gekomen in het jaar 2009). Binnen het project "Pulswing" is vooral ook veel zelf onderzocht en uitgetest door HFK Engineering en Vis Vis BV.

De ontwikkeling van de huidige puls of pulskor is in 1990 gestart door het ministerie van EL&I (thans EZ) in samenwerking met Verburg Holland BV. De puls techniek leek tot 40% brandstof te kunnen besparen door het ontbreken van wekkerkettingen en de mogelijkheid om langzamer te vissen. De techniek leek verder als groot voordeel te kunnen hebben dat het aanzienlijk minder bodem beroerd en minder discards vangt. Het doel van dit project "Pulswing" was het combineren van de twee technieken SumWing en puls stimuli. Eerste berekeningen lieten zien dat integratie van puls in de "SumWing" tot nog betere duurzaamheidsprestaties, brandstofbesparing en economische resultaten konden leiden.

Het LEI heeft samen met HFK Engineering en Vis Vis BV de economische prestaties van de pulswing onderzocht en de resultaten ervan zijn in dit beknopte rapport weergegeven. De opdracht voor economisch onderzoek voor dit rapport was zeer beperkt.